دلم میخواد چاق بشم- بررسی ترس از لاغر بودن

بیشتر ما عادت کرده‌ ایم که وقتی صحبت از اختلالات خوردن می‌شود، تصاویری از افرادی را به یاد آوریم که از چاق شدن وحشت دارند، مدام کالری‌ ها را می‌ شمارند، رژیم‌ های سخت می‌گیرند یا بعد از غذا خوردن احساس گناه می‌ کنند. اما در اتاق درمان و مطب روان‌ پزشکی، با روی دیگری از این سکه مواجه می‌ شویم که کمتر درباره‌اش صحبت شده است:
افرادی که از لاغر شدن وحشت دارند و مدام به دنبال داروها و راهکارهایی برای افزایش وزن سریع هستند.

اگر شما یا یکی از عزیزانتان همیشه دغدغه این را دارید که چرا این‌ قدر لاغرم؟، نکند لاغرتر شوم و بیمار شوم؟ یا چه دارویی بخورم که اشتهایم باز شود و سریع چاق شوم؟، این مقاله برای شماست. در ادامه می‌خواهیم به زبان ساده بررسی کنیم که پشت این ترس چیست و چرا خود سرانه دارو خوردن برای چاق شدن، می‌تواند خطرناک باشد.

۱. چرا بعضی از ما از لاغر بودن می‌ ترسیم؟

ترس از لاغر شدن و تمایل افراطی به افزایش وزن معمولاً از چند منبع ذهنی و روانی سرچشمه می‌گیرد:

• تصور لاغر بودن به عنوان نشانه بیماری:
  در ذهن بسیاری از ما، لاغر شدن مساوی است با ابتلا به بیماری‌ های سختی مثل سرطان، ضعف شدید جسمانی یا حتی مرگ. این افراد هر زمان که چند گرم وزن کم می‌کنند،
  دچار اضطراب شدید و فاجعه‌ سازی ذهنی می‌شوند.
• تصویر بدنی و اعتمادبه‌نفس:
  در بعضی فرهنگ‌ ها و باور های خانوادگی، بدن توپر یا چاق نشانه سلامتی، شادابی، جذابیت و حتی ثروتمندی است. در مقابل، فرد لاغر ممکن است به عنوان شخصی ضعیف،
  مریض یا ناتوان دیده شود.
• ترس‌های دوران کودکی:
  کسانی که در کودکی یا نوجوانی به خاطر لاغر بودن مورد تمسخر، قلدری یا طرد قرار گرفته‌اند، در بزرگسالی ممکن است وسواس شدیدی برای افزایش وزن و حجم بدن پیدا کنند.
• ریشه در اختلالات اضطرابی و وسواس:
  گاهی اوقات تمرکز شدید روی وزن، فقط پوششی برای اضطراب‌ های عمیق‌ تر ذهنی است. فرد احساس می‌کند اگر بتواند عدد روی ترازو را کنترل کند، کنترل زندگی‌اش را به دست گرفته است.

۲. ریشه‌های علمی و روان‌ پزشکی این رفتار چیست؟

پزشکان و روان‌ پزشکان زمانی که با فردی روبه‌ رو می‌شوند که اصرار شدیدی به افزایش وزن دارد و از لاغری هراسان است، چند احتمال علمی را بررسی می‌کنند:

الف) اختلال اجتناب/محدودیت غذا (ARFID)

در این اختلال، فرد به دلایل روان‌شناختی (نه به خاطر ترس از چاق شدن) نمی‌تواند غذای کافی بخورد.
برای مثال:

• از بوی خاص، بافت یا شکل بعضی غذاها بیزار است.
• ترس شدیدی از خفگی، استفراغ یا دل‌ پیچه بعد از غذا دارد.
• اشتهای طبیعی او بسیار کم است.

این افراد معمولاً وزن کمی دارند و خودشان هم از این موضوع ناراحت و نگرانند، اما به دلیل ترس‌هایشان قادر به خوردن نیستند.

ب) اضطراب بیماری

در این حالت، ترس از لاغری ناشی از نگرانی وسواسی درباره سلامتی است. فرد مدام بدن خود را چک می‌کند و هر کاهش وزنی را به یک بیماری کشنده ربط می‌ دهد.

ج) بدشکل انگاری بدنی

فرد تصویر ذهنی تحریف‌ شده‌ای از بدن خود دارد. او حتی اگر وزن مناسب یا حتی بالایی داشته باشد، در آینه خود را «خیلی ضعیف و استخوانی» می‌بیند و برای جبران این حس،
به دنبال داروهای چاق‌ کننده می‌ رود.

۳. تله‌ی داروهای افزایش وزن و اشتها آورها

بسیاری از کسانی که از لاغر شدن می‌ترسند، به جای ریشه‌ یابی مشکل، به سراغ راه‌حل‌ های سریع یعنی داروها و مکمل‌های افزایش وزن می‌روند. خرید خود سرانه این داروها در فضای مجازی یا عطاری‌ها بسیار رایج است.

• سیپروهپتادین:
  این دارو که اصالتاً یک ضدحساسیت است، به دلیل عارضه جانبی‌اش یعنی «افزایش اشتها» بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد. مصرف خود سرانه آن می‌تواند باعث خواب‌ آلودگی شدید، افت تمرکز، خشکی دهان و در دراز مدت مشکلات جسمی شود.
• پودرها و داروهای چاق‌کننده غیرمجاز:
  این ترکیبات معمولاً فاقد مجوزهای بهداشتی هستند و ممکن است حاوی داروهای کورتونی، داروهای روانپزشکی یا ترکیبات ناشناخته باشند. مصرف آن‌ ها می‌تواند باعث چاقی کاذب،پوکی استخوان، مشکلات پوستی و آسیب به غدد بدن شود.
• داروهای روان‌پزشکی با عارضه افزایش وزن:
  بعضی داروها  ممکن است باعث افزایش اشتها شوند، اما این داروها فقط باید زیر نظر پزشک مصرف شوند و برای همه مناسب نیستند.

۴. چگونه می‌توان این مشکل را به روشی سالم درمان کرد؟

اگر احساس می‌کنید ترس از لاغر شدن و تمایل به چاق شدن زندگی روزمره شما را مختل کرده است، مسیر درمان علمی معمولاً شامل این مراحل است:

• ارزیابی پزشکی کامل:
  ابتدا باید بررسی شود که کاهش وزن یا بی‌ اشتهایی ناشی از مشکلات جسمی مانند تیروئید، دیابت، مشکلات گوارشی یا کم‌خونی نباشد.
• مشاوره با روان‌پزشک:
  روان‌ پزشک کمک می‌کند مشخص شود که ریشه ترس از لاغری در اضطراب، وسواس، اختلال خوردن یا مشکل دیگری است.
• روان‌درمانی:
  درمان‌های شناختی-رفتاری به فرد کمک می‌کنند باورهای غلط خود را درباره لاغری، بیماری و ارزشمندی شخصی اصلاح کند.
• برنامه غذایی اصولی:
  متخصص تغذیه می‌تواند کمک کند تا فرد با غذاهای سالم و مغذی، به شکلی ایمن و تدریجی وزن اضافه کند.

سخن پایانی

اندازه و وزن بدن شما تعیین‌کننده ارزش، زیبایی یا نشانه قطعی سلامت شما نیست. اگر ترس از لاغر شدن شما را وادار می‌کند تا به سراغ قرص‌ ها و معجون‌ های ناشناخته بروید،
بهتر است کمی مکث کنید. این ترس می‌تواند پیامی از ذهن شما باشد که نیاز به توجه، بررسی و درمان تخصصی دارد.