لیپوکسون Lipoxon چیست بررسی علمی داروی نالتروکسون بوپروپیون در کنترل وزن و اشتها
مقدمه
کنترل وزن پایدار یکی از چالش های مهم سلامت معاصر است که تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل زیستی روانی رفتاری و محیطی قرار دارد. بسیاری از افراد با وجود آگاهی از اصول تغذیه سالم در کنترل اشتها ولع غذایی و خوردن هیجانی دچار مشکل هستند. در سال های اخیر داروهایی معرفی شده اند که با تاثیر بر مسیرهای عصبی مغز به تنظیم رفتار خوردن کمک می کنند. داروی لیپوکسون Lipoxon یکی از این گزینه هاست که با رویکردی متفاوت نسبت به داروهای کلاسیک کاهش وزن عمل می کند.
لیپوکسون Lipoxon چیست
لیپوکسون Lipoxon یک داروی خوراکی ترکیبی است که از دو ماده فعال نالتروکسون و بوپروپیون تشکیل شده است. هر دو ماده سال هاست در حوزه های درمانی دیگر مورد استفاده قرار گرفته اند اما ترکیب آنها اثر هم افزا بر کنترل اشتها و ولع غذایی نشان می دهد.
این دارو با هدف کمک به افرادی طراحی شده است که مشکل اصلی آنها پرخوری ناشی از اضطراب، هیجان یا کاهش کنترل تکانه است نه صرفا گرسنگی فیزیکی.
نحوه اثر لیپوکسون Lipoxon بر مغز و رفتار خوردن
برای درک عملکرد لیپوکسون Lipoxon باید به نقش مغز در رفتار خوردن توجه کرد. اشتها و تمایل به خوردن تنها توسط معده یا کالری مورد نیاز بدن تنظیم نمی شود بلکه سیستم های عصبی متعددی در مغز در آن نقش دارند.
بوپروپیون با افزایش فعالیت برخی انتقال دهنده های عصبی به فعال شدن نورون هایی کمک می کند که احساس سیری را تقویت می کنند. در حالت طبیعی فعال شدن این نورون ها با یک مکانیسم مهاری داخلی محدود می شود. نالتروکسون این مهار طبیعی را کاهش می دهد و در نتیجه اثر سیری تداوم بیشتری پیدا می کند.
از سوی دیگر این ترکیب دارویی بر سیستم پاداش مغز اثر می گذارد. بسیاری از افراد غذا را نه برای رفع گرسنگی واقعی بلکه برای کاهش تنش هیجان یا کسب حس لذت مصرف می کنند. لیپوکسون Lipoxon با تعدیل پاسخ پاداش مغز شدت این تمایل را کاهش می دهد و به فرد کمک می کند انتخاب های آگاهانه تری داشته باشد.
چه افرادی می توانند از لیپوکسون Lipoxon استفاده کنند
این دارو معمولا برای بزرگسالانی در نظر گرفته می شود که با وجود تلاش های مکرر در اصلاح سبک زندگی همچنان در کنترل وزن یا ولع غذایی دچار مشکل هستند. به ویژه در افرادی که پرخوری هیجانی ولع شدید غذایی خوردن تکانه ای عدم احساس سیری پایدار یا بازگشت وزن پس از کاهش وزن موفق اولیه دارند پاسخ درمانی مناسب تری مشاهده شده است.
استفاده از لیپوکسون Lipoxon همواره باید در چارچوب یک برنامه جامع شامل تغذیه فعالیت بدنی و مداخلات رفتاری انجام شود.
اثربخشی داروی لیپوکسون Lipoxon
مطالعات بالینی نشان داده اند مصرف لیپوکسون Lipoxon در کنار اصلاح سبک زندگی می تواند به کاهش وزن کمک کند. در اغلب پژوهش ها کاهش وزن متوسط در حدود پنج تا نه درصد وزن اولیه بدن طی یک سال گزارش شده است.مشخص نیست آیا این کاهش وزن ماندگار است یا خیر؟
علاوه بر تغییر عدد وزن بهبود کنترل رفتار خوردن کاهش ولع غذایی کاهش خوردن ناشی از استرس و افزایش احساس تسلط بر تصمیم های غذایی نیز مشاهده شده است.
نحوه مصرف و افزایش تدریجی دوز
برای کاهش عوارض و سازگاری بهتر بدن مصرف لیپوکسون Lipoxon به صورت تدریجی افزایش می یابد. در هفته های ابتدایی دوز پایین تر استفاده می شود و طی حدود چهار هفته به دوز نگهدارنده می رسد. پیروی دقیق از دستور پزشک در این مرحله اهمیت زیادی دارد و مصرف خودسرانه توصیه نمی شود.
عوارض احتمالی
مانند هر داروی دیگری لیپوکسون Lipoxon نیز ممکن است با عوارضی همراه باشد. شایع ترین موارد شامل تهوع خشکی دهان یبوست سردرد و اختلال خواب است که اغلب در هفته های ابتدایی کاهش می یابند.
در برخی افراد ممکن است افزایش اضطراب یا تغییرات فشار خون دیده شود به همین دلیل ارزیابی اولیه و پیگیری منظم توسط پزشک اهمیت بالایی دارد.
چه افرادی نباید از لیپوکسون Lipoxon استفاده کنند
مصرف این دارو برای همه مناسب نیست. در افرادی با سابقه تشنج اختلالات خوردن فعال مصرف همزمان داروهای مخدر یا شرایط خاص پزشکی استفاده از لیپوکسون Lipoxon توصیه نمی شود. بررسی دقیق سابقه پزشکی پیش از شروع درمان ضروری است.
جایگاه لیپوکسون Lipoxon در برنامه کنترل وزن
لیپوکسون Lipoxon نه یک راه حل سریع است و نه جایگزین سبک زندگی سالم. این دارو می تواند برای افرادی که با وجود تلاش های آگاهانه همچنان با ولع و رفتار خوردن مشکل دارند نقش یک ابزار کمکی موثر را ایفا کند. موفقیت درمان وابسته به انتخاب درست فرد همکاری مستمر و نگاه فرآیندی به مدیریت وزن است.
هشدار مهم و گسترده در مورد اختلالات خوردن
مصرف داروی لیپوکسون Lipoxon در افراد مبتلا به بولیمیا نروزا به طور مطلق ممنوع است. وجود بوپروپیون در ترکیب این دارو با افزایش قابل توجه خطر تشنج همراه است و این خطر در افراد مبتلا به بولیمیا نروزا به دلیل رفتارهای پاکسازی نوسانات الکترولیتی کم آبی بدن و تغییرات فیزیولوژیک سیستم عصبی مرکزی به شکل معنی داری تشدید می شود.
این منع مصرف شامل تمامی اشکال بولیمیا نروزا اعم از نوع همراه با استفراغ عمدی مصرف ملین یا سایر رفتارهای پاکسازی می شود و تفاوتی بین موارد خفیف یا شدید وجود ندارد. حتی سابقه دور از زمان بولیمیا نروزا نیز مانع مصرف این دارو است.
در آنورکسیا نروزا و الگوهای محدودکننده شدید خوردن نیز به دلیل افزایش خطر اختلالات الکترولیتی و کاهش آستانه تشنج مصرف لیپوکسون Lipoxon توصیه نمی شود. در سایر اختلالات خوردن یا الگوهای پرخوری تصمیم گیری برای تجویز این دارو باید تنها پس از ارزیابی دقیق روان پزشکی و رد رفتارهای پاکسازی پنهان انجام شود.
لیپوکسون Lipoxon نباید به عنوان درمان اختلالات خوردن تلقی شود و استفاده نابجا از آن می تواند منجر به پنهان شدن علائم و تاخیر در دریافت درمان های استاندارد روان درمانی شود.
منابع علمی
- Greenway F L et al Naltrexone Bupropion Combination Therapy in Weight Management Diabetes Obesity and Metabolism
- Apovian C M et al Effects of Naltrexone SR Bupropion SR on Weight and Eating Behavior Obesity
- Wadden T A et al Weight Loss and Behavioral Outcomes with Naltrexone Bupropion The Lancet
- U.S. Food and Drug Administration Prescribing Information for Bupropion
- American Psychiatric Association Practice Guideline for the Treatment of Patients with Eating Disorders
