آخرین بروزرسانی در تاریخ: ۶ بهمن ۱۴۰۴

پرازوسین چیست؟

قرص پرازوسین معمولاً برای درمان فشار خون بالا استفاده می شود. قرص پرازوسین یک مسدود کننده آلفا است. این کار باعث شل شدن رگ های خونی و بازتر شدن آنها می شود. در نتیجه، خون شما می تواند راحت تر از طریق آنها حرکت کند. این باعث کاهش فشار خون می شود.

همچنین ممکن است برای سایر شرایطی که توسط پزشک شما مشخص شده است استفاده شود.

نحوه نگهداری از قرص پرازوسین

قرص پرازوسین باید در دمای اتاق، بین 68 تا 77 فارنهایت (20 تا 25 درجه سانتیگراد) نگهداری شود. می توان آن را برای مدت زمان کوتاه تری در معرض دمای بین 59 تا 86 فارنهایت (15 تا 30 درجه سانتیگراد) قرار داد، مانند هنگام حمل و نقل. در جای خشک و خنک نگهداری شود.

عوارض جانبی قرص پرازوسین

شایع ترین عوارض جانبی قرص پرازوسین در زیر ذکر شده است. اگر هر یک از این عوارض جانبی شما را آزار می دهد، به پزشک خود اطلاع دهید.

• سرگیجه
• خواب آلودگی و خستگی
• سردرد
• احساس ضعف
• احساس تپش قلب یا پرش (تپش قلب)
• حالت تهوع

ممکن است عوارض جانبی دیگری از پرازوسین وجود داشته باشد که در اینجا ذکر نشده است. اگر فکر می کنید که یک عارضه جانبی دارویی دارید، با پزشک خود خود تماس بگیرید.در ادامه عوارض جانبی که کمتر شایع هستند توضیح داده شده است:

واکنش های آلرژیک شدید. پرازوسین ممکن است باعث واکنش های آلرژیک شود که می تواند جدی باشد. اگر هر یک از علائم واکنش آلرژیک جدی زیر را دارید، استفاده از پرازوسین را متوقف کنید و فورا کمک بگیرید.

• مشکلات تنفسی یا خس خس سینه
• ضربان قلب
• تب یا احساس بیماری عمومی
• غدد لنفاوی متورم
• تورم صورت، لب ها، دهان، زبان یا گلو
• مشکل در بلع یا گرفتگی گلو
• خارش، بثورات پوستی یا برجستگی های قرمز کم رنگ روی پوست به نام کهیر
• حالت تهوع یا استفراغ
• سرگیجه، احساس سبکی سر، یا غش کردن
• گرفتگی معده
• درد مفاصل

فشار خون پایین در حالت ایستاده (هیپوتانسیون ارتواستاتیک). پرازوسین ممکن است هنگام ایستادن از حالت نشسته یا دراز کشیده باعث کاهش ناگهانی فشار خون شود. این ممکن است منجر به غش شود، به ویژه هنگامی که برای اولین بار پرازوسین را شروع می کنید. برای کمک به جلوگیری از این عارضه جانبی، ممکن است پزشک به شما بگوید که اولین دوز پرازوسین را قبل از خواب مصرف کنید. اگر هر یک از علائم  فشار خون ارتواستاتیک را دارید، فوراً به پزشک خود اطلاع دهید.

• سرگیجه، احساس سبکی سر، یا غش در هنگام ایستادن
• تاری دید
• گیجی
• احساس ضعف
• احساس تپش قلب یا پرش (تپش قلب)

نعوظ دردناک و طولانی مدت (پریاپیسم). پرازوسین ممکن است باعث نعوظ ناخواسته شود که مداوم و دردناک است و ممکن است بدون تحریک جنسی رخ دهد. پریاپیسم ممکن است باعث آسیب دائمی به آلت تناسلی شود. اگر هر یک از علائم پریاپیسم زیر را دارید، مصرف پرازوسین را متوقف کنید و فوراً با  اورژانس تماس بگیرید.

• نعوظ بیش از 4 ساعت طول می کشد
• نعوظی که ربطی به تحریک جنسی ندارد
• آلت تناسلی دردناک یا حساس

هشدارها و اقدامات احتیاطی

چه کسانی نباید از پرازوسین استفاده کنند؟
آلرژی به مواد تشکیل دهنده. افرادی که به هر یک از موارد زیر حساسیت دارند نباید از پرازوسین استفاده کنند.

• پرازوسین
• پرازوسین HCl
• پرازوسین هیدروکلراید
• مینی پرس
• دارویی که به نام کینازولین شناخته می شود، مانند دوکسازوسین یا ترازوسین

داروساز شما می تواند تمام مواد تشکیل دهنده محصولات پرازوسین خاصی را که موجود است به شما بگوید.

بدون تجویز پزشک پرازوسین را مصرف نکنید.

قرص پرازوسین را با افراد دیگر به اشتراک نگذارید، حتی اگر آنها شرایطی مشابه شما داشته باشند. ممکن است به آنها آسیب برساند.

قرص پرازوسین را دور از دسترس کودکان نگهداری کنید.

پرازوسین ممکن است باعث سرگیجه و خواب آلودگی شود. تا 24 ساعت پس از اولین دوز پرازوسین یا پس از افزایش دوز، رانندگی نکنید و فعالیت هایی را انجام ندهید که می تواند خطرناک باشد. برای رانندگی یا انجام سایر فعالیت هایی که نیاز به هوشیاری یا هماهنگی دارند صبر کنید تا زمانی که بدانید پرازوسین چگونه بر شما تأثیر می گذارد.

نکات زیر ممکن است به کاهش سرگیجه با پرازوسین کمک کند.

• وقتی می ایستید به آرامی بلند شوید
• مقدار الکلی که می نوشید را محدود کنید
• برای مدت طولانی بدون استراحت، به خصوص در هوای گرم ورزش نکنید

به پزشک خود در مورد تمام شرایط سلامتی خود و هر گونه داروهای تجویزی یا بدون نسخه (OTC)، ویتامین ها/مواد معدنی، محصولات گیاهی و سایر مکمل هایی که استفاده می کنید، اطلاع دهید.

ممکن است خطر مشکلات چشمی به نام سندرم فلاپی عنبیه حین عمل را در حین یا بعد از جراحی آب مروارید یا گلوکوم افزایش دهد. اگر قصد انجام جراحی چشم را دارید، به پزشک خود اطلاع دهید. آنها ممکن است توصیه کنند که برای شروع پرازوسین تا پایان عمل جراحی صبر کنید.

پرازوسین ممکن است با سایر داروها و مکمل ها تداخل داشته باشد. قبل از استفاده از پرازوسین، به پزشک خود در مورد داروهای تجویزی یا بدون نسخه (OTC)، ویتامین ها/مواد معدنی، محصولات گیاهی و سایر مکمل هایی که استفاده می کنید اطلاع دهید.

این که آیا پرازوسین می تواند بر بارداری تأثیر بگذارد یا می تواند به جنین آسیب برساند هنوز مشخص نیست. اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، به پزشک خود اطلاع دهید.

قرص پرازوسین وارد شیر مادر می شود. اگر شیر می دهید یا قصد شیردهی دارید، به پزشک خود اطلاع دهید.

 پرازوسین: پلی از فشار خون به آرامشِ خواب

شاید تعجب کنید اگر بدانید یکی از داروهایی که امروزه روان‌پزشکان برای کمک به خواب آرام سربازان جنگی یا قربانیان حوادث تجویز می‌کنند، در اصل برای درمان فشار خون بالا ساخته شده بود. این دارو «پرازوسین» (Prazosin) نام دارد. داستان ورود این دارو به دنیای روان‌پزشکی، داستانی جذاب از کشف‌های علمی و شناخت دقیق‌تر مغز انسان است.

در بدن ما هورمون‌هایی وجود دارند (مانند آدرنالین و نورآدرنالین) که وقتی دچار استرس، ترس یا هیجان می‌شویم، ترشح می‌شوند. این هورمون‌ها به گیرنده‌های خاصی روی رگ‌های خونی می‌چسبند و باعث تنگ شدن رگ‌ها و بالا رفتن فشار خون می‌شوند. پرازوسین در اصل ساخته شد تا روی این گیرنده‌ها بنشیند و اجازه ندهد آدرنالین کار خود را انجام دهد؛ در نتیجه رگ‌ها گشاد شده و فشار خون پایین می‌آید.

اما دانشمندان متوجه شدند که این گیرنده‌ها فقط روی رگ‌های خونی نیستند، بلکه در مغز هم وجود دارند. این کشف، نقطه عطف استفاده از پرازوسین در روان‌پزشکی بود.

 ۱. کاربرد اصلی: مبارزه با کابوس‌های ناشی از تروما (PTSD)

مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین کاربرد پرازوسین در روان‌پزشکی، درمان کابوس‌های شبانه در افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) است.

اختلال PTSD چیست؟

وقتی فردی حادثه‌ای وحشتناک (مانند جنگ، تصادف شدید، زلزله یا تجاوز) را تجربه می‌کند، سیستم هشدار مغز او ممکن است روی حالت «روشن» قفل شود. این افراد حتی در خواب هم آرامش ندارند و مدام کابوس‌های زنده و ترسناک می‌بینند که انگار حادثه دوباره در حال تکرار است.

پرازوسین چگونه کمک می‌کند؟

در مغز افراد مبتلا به PTSD، سطح ماده شیمیایی «نورآدرنالین» بسیار بالاست. نورآدرنالین مسئول سیستم «جنگ یا گریز» است؛ یعنی همان سیستمی که بدن را برای خطر آماده می‌کند. وقتی سطح این ماده در شب بالا باشد، خواب فرد سبک شده و کابوس‌ها شکل می‌گیرند.

پرازوسین وارد مغز می‌شود و اثرات اضافی نورآدرنالین را مسدود می‌کند. به زبان ساده، پرازوسین مانند یک «دکمه کاهش صدا»عمل می‌کند و صدای بلندِ سیستم هشدار خطر را در مغز کم می‌کند. نتیجه این است که:

•  کابوس‌ها کمتر می‌شوند یا شدت ترسناکی آن‌ها کاهش می‌یابد.
•  تعداد دفعات بیدار شدن با وحشت در طول شب کم می‌شود.
•  فرد می‌تواند خواب عمیق‌تری را تجربه کند.

این کاربرد اگرچه در بسیاری از کشورها به صورت رسمی در برچسب دارو قید نشده (اصطلاحاً استفاده Off-label)، اما توسط بسیاری از مراجع علمی معتبر و پزشکان متخصص برای کهنه‌سربازان و قربانیان تروما تجویز می‌شود و نتایج بسیار مثبتی داشته است.

۲.کاربرد در اختلال مصرف الکل

پژوهش‌های جدیدتر نشان داده‌اند که پرازوسین ممکن است در درمان وابستگی به الکل نیز موثر باشد. مکانیسم عمل در اینجا هم به همان سیستم استرس مربوط است.

افرادی که در حال ترک الکل هستند، دچار اضطراب و ولع شدید (Craving) می‌شوند. این ولع تا حد زیادی ناشی از فعالیت بیش از حد سیستم استرس در مغز است. پرازوسین با آرام کردن این سیستم عصبی، ممکن است به کاهش میل به مصرف دوباره الکل در دوران ترک کمک کند. البته این کاربرد هنوز به اندازه درمان کابوس‌ها رایج نیست، اما تحقیقات امیدوارکننده‌ای درباره آن وجود دارد.

 

تأثیر پرازوسین بر پرخوری

پرازوسین با تعدیل سیستم استرس در مغز و کاهش فعالیت ماده شیمیایی نورآدرنالین، می‌تواند به عنوان یک «ترمز» موثر در برابر پرخوری‌های عصبی و رفتارهای تکانشی عمل کند.

این دارو با کم کردن اضطراب و برانگیختگی‌های هیجانی، ولعِ شدید و ناگهانی برای غذا خوردن (که اغلب واکنشی به استرس یا تروما است) را کاهش داده و به فرد کمک می‌کند تا چرخه معیوب «استرس-پرخوری» را متوقف کند؛ بنابراین پرازوسین نه یک داروی لاغری، بلکه ابزاری برای بازگرداندنِ کنترل از دست‌رفته بر رفتار خوردن، به‌ویژه در افراد دارای سابقه تروما یا اختلال پرخوری (BED) است.

پرازوسین نمونه‌ای عالی از پیشرفت علم پزشکی است که نشان می‌دهد چگونه یک دارو می‌تواند کاربردی کاملاً متفاوت از هدف اولیه‌اش پیدا کند. این دارو امروزه به عنوان یک سپر دفاعی در برابر هجوم کابوس‌ها برای کسانی عمل می‌کند که روحشان توسط حوادث تلخ زخمی شده است.

با کاهش فعالیت طوفانی مواد شیمیایی استرس‌زا در مغز، پرازوسین به بیماران کمک می‌کند تا شب‌ها آرام‌تر بخوابند و روزها با انرژی بیشتری به زندگی بازگردند.

تذکر مهم:این متن صرفاً جهت آگاهی‌بخشی عمومی است. پرازوسین یک داروی تخصصی است و مصرف آن بدون تجویز و نظارت دقیق روان‌پزشک می‌تواند خطرناک باشد. هرگز بر اساس مطالب اینترنتی اقدام به مصرف یا قطع دارو نکنید.

منبع:

https://www.webmd.com/drugs/2/drug-8695/prazosin-oral/details