توپیرامات و اختلالات خوردن
توپیرامات یکی از داروهایی است که شاید نام آن را بیشتر در درمان صرع یا پیشگیری از میگرن شنیده باشید، اما در سالهای اخیر توجه پژوهشگران به تأثیر این دارو بر اشتها و رفتارهای خوردن جلب شده است. در این مطلب به زبان ساده بررسی میکنیم که توپیرامات چیست، چگونه عمل میکند و در چه اختلالات خوردنی ممکن است مفید یا حتی خطرناک باشد.
توپیرامات چیست؟
توپیرامات (Topiramate) دارویی است که بر سیستم عصبی مرکزی اثر میگذارد. این دارو ابتدا برای کنترل تشنج طراحی شد، اما بعدها مشخص شد که میتواند بر اشتها، وزن و تکانههای رفتاری نیز اثر بگذارد. به همین دلیل، در برخی اختلالات خوردن بهعنوان یک گزینه درمانی کمکی مورد بررسی قرار گرفته است.
چرا توپیرامات روی اشتها اثر میگذارد؟
توپیرامات با تأثیر بر انتقالدهندههای عصبی مغز، بهویژه GABA و گلوتامات، میتواند ولع غذایی و تکانههای پرخوری را کاهش دهد. به زبان ساده، این دارو کمک میکند فرد کنترل بیشتری روی میل ناگهانی به خوردن داشته باشد و کمتر دچار پرخوریهای غیرقابلکنترل شود.
نقش توپیرامات در اختلالات خوردن
پرخوری افراطی (Binge Eating Disorder)
بیشترین شواهد علمی درباره استفاده از توپیرامات مربوط به اختلال پرخوری افراطی است. مطالعات نشان دادهاند که این دارو میتواند تعداد حملات پرخوری را کاهش دهد
و در برخی افراد منجر به کاهش وزن شود. با این حال، توپیرامات درمان اصلی نیست و معمولاً فقط بهعنوان درمان کمکی استفاده میشود.
بولیمیا نروزا
در برخی پژوهشها، توپیرامات توانسته دفعات پرخوری و رفتارهای جبرانی مانند استفراغ عمدی را کاهش دهد. با این حال به دلیل احتمال عوارض جانبی، مصرف آن در بولیمیا باید با احتیاط فراوان و حتماً تحت نظر روانپزشک انجام شود.
بیاشتهایی عصبی (هشدار مهم)
توپیرامات برای افراد مبتلا به بیاشتهایی عصبی مناسب نیست.
از آنجا که این دارو باعث کاهش اشتها و وزن میشود، میتواند وضعیت جسمی و روانی این بیماران را بدتر کند. به همین دلیل، در این اختلال معمولاً منع مصرف دارد.
عوارض جانبی احتمالی توپیرامات
توپیرامات مانند هر داروی دیگری میتواند عوارضی ایجاد کند.
برخی از عوارض شایع آن عبارتاند از:
- کاهش تمرکز و کندی فکر
- مشکلات حافظه
- گزگز یا بیحسی دست و پا
- خستگی یا خوابآلودگی
- کاهش اشتها بیش از حد
به همین دلیل، مصرف خودسرانه این دارو بههیچوجه توصیه نمیشود.
آیا توپیرامات درمان قطعی اختلالات خوردن است؟
خیر. توپیرامات درمان قطعی اختلالات خوردن نیست.
درمانهای اصلی همچنان شامل رواندرمانی تخصصی، بهویژه درمان شناختی-رفتاری (CBT)، هستند.
در برخی موارد، داروهایی مانند توپیرامات ممکن است فقط بهعنوان مکمل درمان روانشناختی به کار روند.
جمعبندی
توپیرامات میتواند در برخی اختلالات خوردن، بهویژه پرخوری افراطی، به کاهش ولع غذایی کمک کند. با این حال، این دارو برای همه مناسب نیست و در برخی اختلالات مانند بیاشتهایی عصبی حتی میتواند خطرناک باشد. مصرف آن باید فقط با تشخیص و نظارت پزشک متخصص انجام شود.
منابع علمی معتبر
1. McElroy SL, et al. Topiramate in the treatment of binge eating disorder associated with obesity. American Journal of Psychiatry, 2003.
2. Reas DL, Grilo CM. Pharmacological treatment of binge-eating disorder. Expert Opinion on Pharmacotherapy, 2015.
3. American Psychiatric Association. Practice Guideline for the Treatment of Eating Disorders, 2023.
