دکترم گفته من بی اشتهایی عصبی غیر معمول دارم؛ یعنی چه؟
ممکن است پزشک به شما گفته باشد بی اشتهایی عصبی غیر معمول دارید. شاید با شنیدن این حرف تعجب کرده باشید؛ چون فکر می کنید کسی که بی اشتهایی عصبی دارد باید حتما خیلی لاغر باشد. اما همیشه این طور نیست. در این مقاله با زبان ساده توضیح می دهیم بی اشتهایی عصبی غیر معمول چیست، چرا جدی است و چگونه درمان می شود.
بی اشتهایی عصبی غیر معمول چیست؟
بی اشتهایی عصبی غیر معمول یک نوع اختلال خوردن است. در این بیماری، فرد از چاق شدن می ترسد و برای کم کردن وزن، غذای خود را بسیار کم می کند یا بعضی غذاها را کاملا کنار می گذارد.
این فرد ممکن است بیشتر از حد معمول ورزش کند، وعده های غذایی خود را حذف کند یا بعد از غذا خوردن احساس گناه زیادی داشته باشد. با این حال، وزن او ممکن است هنوز خیلی پایین نباشد. حتی ممکن است وزن فرد در محدوده طبیعی یا بالاتر از آن باشد.
اختلال خوردن فقط در افراد بسیار لاغر دیده نمی شود. ممکن است بدن فرد از بیرون طبیعی به نظر برسد، اما از درون به دلیل کمبود غذا و کاهش وزن سریع آسیب دیده باشد.
در بی اشتهایی عصبی غیر معمول، فرد ممکن است در مدت کوتاه مقدار زیادی وزن کم کرده باشد. برای مثال، ممکن است فردی که قبلا وزن بیشتری داشته است، در چند ماه مقدار زیادی وزن کم کند؛ اما چون هنوز لاغر به نظر نمی رسد، اطرافیان متوجه بیماری او نشوند.
فرق بی اشتهایی عصبی غیر معمول با نوع معمولی چیست؟
در هر دو نوع بیماری، فرد ترس زیادی از چاق شدن دارد و معمولا برای کم کردن وزن، غذا خوردن خود را محدود می کند. فرق اصلی در وزن فعلی فرد است.
در بی اشتهایی عصبی معمولی، وزن فرد بسیار پایین می آید. اما در بی اشتهایی عصبی غیر معمول، فرد ممکن است با وجود کاهش وزن زیاد، هنوز در محدوده وزن طبیعی یا وزن بالا باشد.
شباهت اول
در هر دو نوع، ترس از چاق شدن و نگرانی شدید درباره وزن و شکل بدن وجود دارد.
شباهت دوم
در هر دو نوع، فرد ممکن است غذا را کم کند یا بعضی غذاها را به طور کامل کنار بگذارد.
فرق اصلی
در نوع غیر معمول، وزن فرد ممکن است پایین نباشد؛ اما کاهش وزن و آسیب جسمی همچنان جدی است.
چرا وزن به تنهایی برای تشخیص کافی نیست؟
عدد روی ترازو فقط یکی از اطلاعات مربوط به سلامت است. این عدد به تنهایی نشان نمی دهد که فرد چقدر غذا می خورد، در چه مدت وزن کم کرده یا بدن او چه فشاری را تحمل می کند.
برای مثال، کاهش وزن زیاد در مدت کوتاه می تواند باعث پایین آمدن ضربان قلب، افت فشار خون، ضعف، سرگیجه و به هم خوردن املاح خون شود. این مشکلات ممکن است در فردی دیده شوند که هنوز از نظر ظاهری لاغر نیست.
اگر کسی وزن زیادی کم کرده است، نباید فقط به دلیل طبیعی بودن ظاهر او، بیماری را نادیده گرفت. سرعت و مقدار کاهش وزن، رفتارهای غذایی و وضعیت جسمی فرد هم اهمیت زیادی دارند.
گاهی حتی تعریف کردن از کاهش وزن می تواند مشکل را بیشتر کند. فرد ممکن است فکر کند هرچه بیشتر غذا را کم کند، بیشتر مورد توجه و تشویق قرار می گیرد. به همین دلیل بهتر است درباره ظاهر، وزن و اندازه بدن دیگران اظهار نظر نکنیم.
نشانه های بی اشتهایی عصبی غیر معمول
نشانه ها در افراد مختلف فرق دارند. وجود یک نشانه به تنهایی به معنای تشخیص قطعی نیست؛ اما اگر چند نشانه با هم وجود دارد، بهتر است با روانپزشک یا پزشک متخصص صحبت کنید.
رفتار غذایی
حذف وعده های غذایی، کم کردن شدید غذا، ترس از غذاهای پر انرژی و شمردن مداوم کالری.
رفتارهای جبرانی
ورزش بسیار زیاد، بالا آوردن عمدی، مصرف داروهای لاغری یا تلاش برای جبران غذا خوردن.
نشانه های جسمی
احساس سرما، خستگی، ضعف، سرگیجه، یبوست، ریزش مو، خشکی پوست و تغییر در قاعدگی.
- ترس شدید از اضافه وزن
- احساس گناه بعد از غذا خوردن
- پنهان کردن مقدار غذایی که خورده شده است
- غذا خوردن در تنهایی یا دوری از جمع هنگام غذا
- فکر کردن مداوم به وزن، غذا، کالری و شکل بدن
- پوشیدن لباس های خیلی گشاد برای پنهان کردن بدن
آیا بی اشتهایی عصبی غیر معمول خطرناک است؟
بله. این بیماری می تواند برای بدن و روان مشکل ایجاد کند. خطر بیماری فقط به لاغر بودن یا نبودن فرد بستگی ندارد.
وقتی بدن برای مدت طولانی غذای کافی دریافت نکند، ممکن است ضربان قلب و فشار خون تغییر کند. همچنین احتمال ضعف عضلات، مشکل در تمرکز، آسیب استخوان ها، تغییرات هورمونی و به هم خوردن املاح خون وجود دارد.
از نظر روانی نیز فرد ممکن است دچار اضطراب، افسردگی، احساس گناه، شرم و دوری از خانواده و دوستان شود. گاهی ترس از غذا آن قدر زیاد می شود که زندگی روزمره، کار، تحصیل و روابط فرد را مختل می کند.
بی اشتهایی عصبی غیر معمول قابل درمان است. هرچه بیماری زودتر تشخیص داده شود، احتمال بهبود بیشتر می شود.
پزشک چگونه بیماری را تشخیص می دهد؟
پزشک فقط به وزن شما نگاه نمی کند. او درباره عادت های غذایی، کاهش وزن، ترس از چاقی، ورزش، وضعیت روحی و نشانه های جسمی سوال می پرسد.
ممکن است پزشک فشار خون، ضربان قلب و دمای بدن را بررسی کند. گاهی آزمایش خون، بررسی املاح بدن و نوار قلب نیز لازم می شود.
گفتگو با بیمار
پزشک درباره غذا خوردن، ترس ها، کاهش وزن و رفتارهای مربوط به بدن سوال می کند.
بررسی جسمی
فشار خون، ضربان قلب، وضعیت بدن و نشانه های کمبود غذا بررسی می شود.
بررسی آزمایش ها
برای بررسی املاح خون، قند خون، وضعیت کلیه و دیگر مشکلات احتمالی، آزمایش انجام می شود.
اگر پزشک چنین تشخیصی داده است، به این معنا نیست که شما مقصر هستید. این تشخیص برای سرزنش کردن شما نیست؛ بلکه کمک می کند درمان مناسب را زودتر شروع کنید.
درمان بی اشتهایی عصبی غیر معمول
درمان برای هر فرد با توجه به سن، وضعیت جسمی، مقدار کاهش وزن، افکار فرد و شرایط خانواده تنظیم می شود. معمولا چند متخصص در درمان همکاری می کنند.
روان درمانی
در روان درمانی، ترس از غذا، نگرانی درباره بدن و افکار آسیب زننده بررسی می شود.
برنامه غذایی
متخصص تغذیه به فرد کمک می کند به شکل منظم و امن غذا بخورد و بدن خود را دوباره تقویت کند.
پیگیری پزشکی
پزشک وضعیت قلب، فشار خون، آزمایش ها و تغییرات جسمی را پیگیری می کند.
گاهی دارو برای درمان اضطراب، افسردگی یا وسواس های همراه تجویز می شود. دارو به تنهایی درمان اصلی بی اشتهایی عصبی نیست و نباید بدون نظر روانپزشک شروع یا قطع شود.
خودتان برنامه غذایی را ناگهان تغییر ندهید و برای جبران غذا، وعده بعدی را حذف نکنید یا ورزش سنگین انجام ندهید. این کارها می توانند بیماری را شدیدتر کنند.
خانواده چگونه می توانند کمک کنند؟
خانواده می تواند نقش بسیار مهمی در درمان داشته باشد. مهم است که با بیمار با مهربانی و بدون سرزنش صحبت شود.
- درباره وزن و ظاهر فرد شوخی نکنید.
- از کاهش وزن فرد تعریف نکنید.
- او را مجبور به غذا خوردن با دعوا و تهدید نکنید.
- به حرف های او با آرامش گوش دهید.
- برای مراجعه به روانپزشک و متخصص تغذیه همراه او باشید.
- در زمان غذا خوردن فضای آرامی در خانه ایجاد کنید.
من نگران سلامتی تو هستم. نمی خواهم درباره وزن تو قضاوت کنم. فقط می خواهم در گرفتن کمک تخصصی کنارت باشم.
چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟
اگر فرد یکی از نشانه های زیر را دارد، بهتر است فورا با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید:
- غش کردن یا نزدیک بودن به غش
- درد قفسه سینه یا تنگی نفس
- ضربان قلب بسیار کند یا نامنظم
- گیجی شدید یا ناتوانی در راه رفتن
- استفراغ مکرر یا ناتوانی در خوردن و نوشیدن
- ضعف شدید و ناگهانی
- فکر آسیب زدن به خود یا ناامیدی شدید
در صورت غش، درد قفسه سینه، تنگی نفس یا خطر آسیب به خود، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
پرسش های متداول
آیا اگر لاغر نباشم، باز هم ممکن است بی اشتهایی عصبی داشته باشم؟
بله. وزن پایین تنها راه تشخیص بیماری نیست. رفتارهای غذایی، ترس از چاقی، کاهش وزن سریع و وضعیت جسمی نیز اهمیت دارند.
آیا تشخیص پزشک به این معناست که من خیلی بیمار هستم؟
این تشخیص نشان می دهد که شما به کمک تخصصی نیاز دارید. هدف تشخیص، سرزنش کردن شما نیست؛ هدف این است که درمان مناسب زودتر شروع شود.
آیا لازم است حتما بستری شوم؟
همه افراد نیاز به بستری ندارند. اگر وضعیت جسمی و روانی فرد پایدار باشد، درمان می تواند به صورت سرپایی انجام شود. اما در صورت خطر جسمی یا روانی، بستری شدن ممکن است لازم باشد.
آیا باید خودم به تنهایی وزنم را بالا ببرم؟
بهتر است تغییر غذا و وزن زیر نظر پزشک و متخصص تغذیه انجام شود. درمان خودسرانه ممکن است اضطراب و رفتارهای غذایی مشکل ساز را بیشتر کند.
آیا بی اشتهایی عصبی غیر معمول درمان می شود؟
بله. با کمک روانپزشک، روان درمانگر، متخصص تغذیه و خانواده، بسیاری از افراد بهبود پیدا می کنند و رابطه سالم تری با غذا و بدن خود می سازند.
آیا تعریف دیگران از لاغر شدن من می تواند مشکل را بیشتر کند؟
بله. تعریف از کاهش وزن ممکن است فرد را تشویق کند که غذای خود را بیشتر کم کند. بهتر است به جای ظاهر، درباره حال روحی و سلامت فرد صحبت کنیم.
خلاصه مطلب
بی اشتهایی عصبی غیر معمول یک بیماری واقعی و قابل درمان است. در این بیماری، فرد ممکن است با وجود وزن طبیعی یا بالا، غذای خود را شدیدا محدود کند و از چاق شدن بترسد. وزن پایین تنها نشانه بی اشتهایی عصبی نیست. کاهش وزن سریع، ترس از غذا، ورزش اجباری و نشانه های جسمی باید جدی گرفته شوند. کمک گرفتن از پزشک، روانپزشک، روان درمانگر و متخصص تغذیه می تواند مسیر بهبود را آغاز کند.
برای بهتر شدن حالتان کمک بگیرید
اگر شما یا یکی از نزدیکانتان با بی اشتهایی عصبی، ترس از غذا، نگرانی درباره وزن یا مشکلات مربوط به تصویر بدن روبرو هستید، دریافت کمک تخصصی می تواند شروع یک مسیر امن برای بهتر شدن باشد.
برای دریافت نوبت و آگاهی از روش مراجعه، روی دکمه بالا کلیک کنید.


