تریفلوپرازین (اسکازینا یا پسینیزا)

فهرست بخش های این نوشته

تریفلوپرازین یا اسکازینا چیست؟

شاید پزشک برای شما یا یکی از اطرافیانتان قرصی به نام تریفلوپرازین تجویز کرده باشد و روی جعبه آن نام هایی مثل اسکازینا یا پسینیزا (Psyniza) را دیده باشید. این قرص یکی از داروهای قدیمی و پرقدرت آرام بخش اعصاب است که برای آرام کردن مغز، کم کردن فکرهای آزاردهنده و کنترل اضطراب های شدید تجویز می شود.

خیلی از افراد وقتی اسم داروی اعصاب را می شنوند، فورا نگران می شوند و می پرسند: آیا این قرص من را چاق می کند؟ آیا اشتهایم را باز می کند؟ یا این که آیا این قرص برای درمان پرخوری های عصبی و ترس از چاقی مفید است؟ در این مقاله می خواهیم به زبان خیلی ساده و بدون اصطلاحات پیچیده پزشکی پاسخ این سوال ها را بررسی کنیم.

این قرص در مغز ما چه کاری انجام می دهد؟

درون مغز همه ما موادی طبیعی وجود دارند که پیام های شادی، ناراحتی، هیجان و گرسنگی را جا به جا می کنند. یکی از این مواد مهم، دوپامین نام دارد. دوپامین باعث احساس انگیزه و پاداش می شود؛ مثلا وقتی غذای خوشمزه ای می خوریم، مغز ما دوپامین ترشح می کند تا حس لذت پیدا کنیم.

اما گاهی وقت ها، مقدار این ماده در برخی قسمت های مغز بیش از اندازه زیاد می شود. در این وضعیت، فرد دچار فکرهای شدید، توهم، اضطراب غیرقابل تحمل یا وسواس های سفت و سخت می شود. تریفلوپرازین مثل یک ترمز عمل می کند و جلوی اثر اضافی این ماده را در مغز می گیرد تا ذهن آرام شود و فکرهای درهم و برهم فروکش کنند.

ارتباط این دارو با پرخوری، بی اشتهایی و ترس از غذا

مشکلات خوردن فقط به معده مربوط نمی شوند؛ بلکه مرکز اصلی آن ها مغز و احساسات ماست. بیایید ببینیم این دارو چگونه به این مشکلات ربط پیدا می کند:

  • ترس شدید از چاقی و بی اشتهایی عصبی: برخی افراد با وجود این که بسیار لاغر هستند، دائما در آینه خود را چاق می بینند و ترس وحشتناکی از یک لقمه غذا دارند. این باور آن قدر قوی است که با صحبت کردن آرام نمی شود. پزشکان در شرایط خاص از این دارو استفاده می کنند تا این فکرهای قفل شده را کمی شل کنند و بیمار بتواند بدون وحشت غذا بخورد.
  • حمله های پرخوری عصبی: در پرخوری عصبی، فرد ناگهان کنترالش را از دست می دهد و مقدار زیادی خوراکی را بدون احساس گرسنگی واقعی می بلعد. این رفتار به خاطر تحریک ناگهانی سیستم لذت و پاداش مغز است. تریفلوپرازین با کم کردن این تحریک، می تواند به بعضی افراد کمک کند تا جلوی هوس های ناگهانی خود بایستند.
  • اضطراب و عذاب وجدان بعد از غذا: خیلی از افراد بعد از پرخوری دچار عذاب وجدان شدید و بی قراری می شوند و فورا می خواهند با بالا آوردن یا داروهای مسهل معده را خالی کنند. این قرص می تواند بی قراری و تنش شدید روحی بعد از غذا را آرام تر کند.

آیا تریفلوپرازین باعث چاقی می شود یا لاغری؟

این یکی از مهم ترین دغدغه های بیماران است. بسیاری از قرص های اعصاب اشتها را به شدت زیاد می کنند و باعث چاقی سریع می شوند. علت آن است که آن داروها قسمت مربوط به حس سیری و گرسنگی در مغز (گیرنده های هیستامین) را تحریک می کنند.

خوشبختانه تریفلوپرازین (اسکازینا یا پسینیزا) با آن داروها فرق دارد:

  • این دارو به ندرت باعث اضافه وزن می شود.
  • اشتهای غیرعادی و کاذب ایجاد نمی کند.

البته باید یک هشدار جدی بدهیم: هیچ وقت نباید از این دارو به عنوان قرص لاغری استفاده کنید! این دارو خطرات و عوارض خودش را دارد و مصرف خودسرانه آن می تواند آسیب های جدی به بدن و اعصاب وارد کند.

کاربردهای اصلی و رسمی این دارو چیست؟

از نظر سازمان های رسمی غذا و دارو در جهان، تریفلوپرازین برای دو مشکل اصلی تایید شده است:

  1. بیماری های شدید روانی مانند اسکیزوفرنی: برای کنترل توهم ها، شنیدن صداهای غیرواقعی، شک های شدید بی دلیل و رفتارهای پرخاشگرانه.
  2. درمان کوتاه مدت اضطراب بسیار شدید: زمانی که اضطراب فرد به قدری بالاست که زندگی روزمره اش مختل شده و داروهای معمول دیگر جواب نداده اند. در این حالت دارو باید نهایتا برای مدت چند هفته (زیر ۱۲ هفته) استفاده شود.

استفاده از این دارو برای کنترل رفتارهای غذایی، یک کاربرد فرعی و کمکی است که تنها پزشک متخصص می تواند درباره لزوم آن تصمیم بگیرد.

عوارض مهمی که باید حتما بشناسید

هر دارویی در کنار فوایدش ممکن است مشکلاتی هم ایجاد کند. اگر این دارو را مصرف می کنید، باید مراقب نشانه های زیر باشید:

  • سفتی عضلات و لرزش دست: ممکن است عضلات گردن یا صورت سفت شوند یا دست ها کمی بلرزند.
  • بی قراری حرکتی: حس این که فرد نمی تواند یک جا بنشیند و مدام نیاز دارد پاهایش را تکان دهد یا راه برود.
  • خشکی دهان و سرگیجه: احساس خشکی در دهان یا سیاهی رفتن چشم ها موقع بلند شدن ناگهانی.
  • تغییر در عادت ماهانه: در خانم ها ممکن است به خاطر بالا رفتن هورمونی به نام پرولاکتین، دوره های ماهانه نامنظم یا قطع شود.
  • حرکات غیرارادی دهان و صورت: اگر دارو برای ماه ها و سال های طولانی بدون نظر پزشک مصرف شود، ممکن است حرکات غیرعادی در لب و زبان ایجاد کند.

نکات بسیار مهم قبل از مصرف قرص

برای حفظ سلامتی خود حتما این توصیه های ساده را جدی بگیرید:

  • قطع ناگهانی ممنوع: هیچ گاه مصرف قرص را یک دفعه قطع نکنید، چون ممکن است اضطراب و لرزش بدنتان چند برابر شود. قطع دارو باید کم کم و زیر نظر پزشک باشد.
  • تداخل با داروهای دیگر: اگر همزمان داروهای خواب آور، مسکن های قوی یا داروهای قلبی می خورید، حتما به پزشک اطلاع دهید.
  • خطر استفراغ مکرر: افرادی که دچار پرخوری عصبی هستند و عمدا استفراغ می کنند، نمک های خون مثل پتاسیم را از دست می دهند. ترکیب این وضعیت با تریفلوپرازین می تواند برای قلب خطرناک باشد؛ پس پنهان کاری نکنید و وضعیت خود را صادقانه به پزشک بگویید.

حرف آخر و نتیجه گیری

قرص تریفلوپرازین (با نام های اسکازینا یا پسینیزا) دارویی قدرتمند برای آرام کردن ذهن، فرونشاندن افکار آزاردهنده و کنترل تنش های شدید است. خوشبختانه این دارو بر خلاف خیلی از قرص های اعصاب، اشتهای شما را منفجر نمی کند و باعث چاقی کاذب نمی شود. با این حال، داروی لاغری نیست و برای درمان ریشه ای پرخوری یا بی اشتهایی باید در کنار مشاوره های روان درمانی و زیر نظر پزشک متخصص مصرف شود.

منابع معتبر علمی