درمان اضطراب و اختلالات خوردن با نوروفیدبک؛ بازآموزی مغز برای رهایی از چرخه پرخوری عصبی

اختلالات اضطرابی یکی از شایع ترین چالش های سلامت روان در دنیای امروز است که می تواند کیفیت زندگی فرد را به طور کامل تحت تاثیر قرار دهد. اضطراب تنها یک نگرانی ساده نیست؛ بلکه وضعیت پایداری از برانگیختگی سیستم عصبی است که مغز را در حالت آماده باش دائم قرار می دهد.

در کلینیک تخصصی دکتر مجتبی کریمی، ما اضطراب را فراتر از یک تشخیص جداگانه می بینیم. برای بسیاری از مراجعین ما، اضطراب نقطه شروع و تداومِ اختلالات خوردن است. آیا تا به حال فکر کرده اید که چرا هنگام استرس، ناخودآگاه به سمت غذا می روید؟ این دقیقاً همان جایی است که اضطراب با پرخوری عصبی یا بی اشتهایی گره می خورد.

اگرچه درمان های مرسوم مانند دارو درمانی و روان درمانی های کلاسیک در جای خود اهمیت دارند، اما اکنون پزشکان از نوروفیدبک به عنوان یک گزینه درمانی پیشرو و مکمل برای تنظیم ریشه ای فعالیت مغزی استفاده می کنند. در ادامه به بررسی دقیق این موضوع می پردازیم که چگونه نوروفیدبک می تواند مغز را برای غلبه بر اضطراب و در نهایت کنترل اختلالات خوردن بازآموزی کند.

فهرست مطالب

• نوروفیدبک چیست؟
• پیوند اضطراب و اختلالات خوردن در مغز
• نحوه عملکرد نوروفیدبک برای اضطراب و تنظیم هیجان
• چرا نوروفیدبک یک گزینه طلایی در درمان اختلالات خوردن است؟
• نوروفیدبک چگونه جایگزین دارو می شود؟

نوروفیدبک چیست؟

نوروفیدبک اساساً روشی نوین برای آموزش مجدد مغز است. این تکنولوژی به فرد اجازه می دهد تا فعالیت های الکتریکی مغز خود را به صورت زنده مشاهده کند و از طریق تمرین های هدایت شده بیاموزد چگونه الگوهای امواج مغزی را از حالت غیر طبیعی (مانند وضعیت اضطراب دائم) به وضعیت سالم و آرام تغییر دهد.

با انجام این کار، مغز یاد می گیرد که خود را تثبیت کند و در مواجهه با چالش های محیطی، کارآمدتر عمل کند. در دهه 1960، دانشمندان دریافتند که افراد می توانند الگوهای امواج مغزی خود را کنترل کنند. به لطف پیشرفت های فناوری رایانه، این ابزار اکنون به یک راهکار کلینیکی مفید تبدیل شده است که به درمانگران اجازه می دهد تا طیف وسیعی از شرایط سلامت روان، از جمله اختلالات خوردن و اضطراب را هدف قرار دهند.

در درمان اختلالات خوردن، ما از نوروفیدبک استفاده می کنیم تا آن بخش از مغز که مسئول واکنش های تکانشی به غذا است را آرام کنیم. وقتی مغز یاد می گیرد آرام باشد، دیگر نیازی به استفاده از غذا برای آرام کردن سیستم عصبی ندارد.

پیوند اضطراب و اختلالات خوردن در مغز

بیشتر مردم با علائم فیزیکی اضطراب آشنا هستند. همه ما تپش قلب، تعریق زیاد، افکار پراکنده و تنفس سریع را در برخی مواقع تجربه کرده ایم. برای یک فرد عادی، این علائم کوتاه مدت و موقتی است. اما برای افرادی که با اختلال اضطراب زندگی می کنند، این استرس ادامه دار است و اثرات مخربی بر بدن و ذهن آنها می گذارد.

محیط روزمره ما مملو از عوامل استرس زا است که 24 ساعته بر بدن تأثیر می گذارد و مغز را تحریک می کند. افرادی که با اضطراب زندگی می کنند، اغلب دچار “تحریک بیش از حد” (Hyper-arousal) هستند. مطالعات نشان می دهد که نوروفیدبک می تواند این امواج مغزیِ پر تنش را به حالت عادی برگرداند.

اما ارتباط این موضوع با غذا چیست؟ وقتی مغز در وضعیت اضطراب مزمن قرار دارد، مرکز پاداش مغز به شدت فعال می شود. اینجاست که پرخوری افراطی (Binge Eating) به عنوان یک مکانیسم دفاعی ظاهر می شود. فرد با خوردن، تلاش می کند تا به صورت شیمیایی مغز خود را آرام کند. در واقع، بسیاری از مراجعین ما قبل از اینکه به اختلال خوردن فکر کنند، باید اضطرابِ ریشه ای خود را درمان کنند. نوروفیدبک دقیقا همین کار را انجام می دهد؛ آرام کردن ریشه ای مغز تا نیاز به پناه بردن به غذا از بین برود.

نحوه عملکرد نوروفیدبک برای اضطراب و تنظیم هیجان

مغز ما به طرز باورنکردنی انعطاف پذیر است. این ویژگی که به آن نوروپلاستیسیتی یا انعطاف پذیری عصبی می گوییم، کلید اصلی درمان است. مغز زمانی که نشانه هایی از تغییر را دریافت می کند، قادر است خود تنظیمات لازم را برای ایجاد مسیرهای عصبی جدید انجام دهد.

امواج مغزی در هنگام اضطراب و در هنگام آرامش، الگوهای کاملا متفاوتی دارند. در طول نوروتراپی، ما مغز را در وضعیت منظمی قرار می دهیم و از او می خواهیم که این حالت را حفظ کند. به تدریج، مغز یاد می گیرد که چگونه حتی در مواقع استرس زا، به آن حالت منظم و آرام بازگردد.

تعداد جلسات مورد نیاز برای هر فرد متفاوت است، اما میانگین آن حدود 20 جلسه است. به طور معمول، آموزش مغز جوان آسان تر از مغز مسن تر است، زیرا درمان علائم طولانی مدت که در اختلالات خوردنِ کهنه ایجاد شده، زمان بیشتری می برد. پیشرفت ها در نرم افزار و تجهیزات نظارت بر امواج مغزی امکان دسترسی به ابزارهای دقیق و مقرون به صرفه را برای پزشکان فراهم کرده است.

چرا نوروفیدبک یک گزینه طلایی در درمان اختلالات خوردن است؟

درمان اختلالات خوردن فقط به معنای تغییر رژیم غذایی نیست. رژیم های غذایی در این افراد اغلب شکست می خورند، زیرا مشکل در “مغز” است نه در “اراده”. نوروفیدبک به عنوان یک درمان مکمل برای اختلالات خوردن، چند مزیت بی نظیر دارد:

• کاهش تکانشگری: کمک به کنترل میل به پرخوری لحظه ای.
• افزایش آگاهی بدنی: فرد دوباره یاد می گیرد سیگنال های واقعی گرسنگی و سیری را از سیگنال های کاذب اضطراب تشخیص دهد.
• پایداری نتیجه: برخلاف داروها که اثرشان با قطع مصرف از بین می رود، آموزش های مغزی در نوروفیدبک ماندگار هستند.

بسیاری از مراجعین ما که سال ها با “گرسنگی هیجانی” دست و پنجه نرم می کردند، پس از چند جلسه نوروفیدبک گزارش می دهند که دیگر مانند قبل “مجبور” نیستند غذا بخورند تا آرام شوند. این همان آزادی واقعی است.

نوروفیدبک چگونه جایگزین دارو می شود؟

یکی از دلایل اصلی علاقه افرادی که به دنبال درمان سلامت روان با نوروفیدبک هستند، این است که آنها به دنبال گزینه ای غیر از داروهای شیمیایی هستند. در حالی که دارو برای بسیاری یک انتخاب عملی است، اما اغلب فقط علائم را سرکوب می کند و ریشه مشکل را که در الگوهای مغزی نهفته است، اصلاح نمی کند.

نوروفیدبک یک درمان بدون دارو است، اما مشخص شده است که زمانی که همراه با سایر درمان ها (مانند درمان شناختی رفتاری CBT-E و رژیم درمانی) استفاده می شود، موثرترین نتیجه را دارد. بسیاری از مراجعین ما می توانند پس از چندین جلسه نوروتراپی، نیاز خود به داروهای ضد اضطراب را با نظر پزشک کاهش دهند.

گزارشی در مورد اثربخشی نوروفیدبک بر اختلالات خلقی یا اضطرابی در بزرگسالان نشان داد که بهبود معنی داری در علائم با درمان نوروفیدبک در مراجعین مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) یا اختلال اضطراب فراگیر (GAD) در مقایسه با افرادی که هیچ درمانی دریافت نکرده بودند، وجود دارد. ما در کلینیک دکتر مجتبی کریمی این نتایج را در درمان اختلالات خوردن نیز به وضوح مشاهده کرده ایم.

مانند هر روش درمانی، همه از نوروفیدبک سود یکسانی نخواهند برد. با این حال، این روش برای افرادی که:

• سابقه عدم پاسخگویی به درمان های دارویی داشته باشند.
• به دنبال یک جایگزین طبیعی و علمی برای دارو هستند.
• از نوروفیدبک به عنوان مکمل درمان های تخصصی اختلال خوردن استفاده می کنند.

بسیار مفید و کارآمد است. اگر احساس می کنید اضطراب شما را به سمت رفتارهای غذایی نامناسب سوق می دهد، نوروفیدبک می تواند نقطه عطف مسیر درمان شما باشد.

https://compassionbehavioralhealth.com/neurofeedback-for-anxiety-does-it-work/