درمان شناختی رفتاری پرخوری عصبی (CBT-E)
CBT-E چیست؟
CBT-E یا Enhanced Cognitive Behavioral Therapy نسخهی پیشرفتهی درمان شناختی رفتاری کلاسیک است که بهطور اختصاصی برای درمان اختلالات خوردن (از جمله پرخوری عصبی، پرخوری هیجانی و بیاشتهایی عصبی) طراحی شده است. این درمان توسط پروفسور کریستوفر فربرن (Christopher Fairburn) در دانشگاه آکسفورد توسعه یافت و اکنون در سراسر دنیا بهعنوان استاندارد طلایی درمان اختلالات خوردن شناخته میشود.
اصول پایهای CBT-E
CBT-E بر این باور است که مشکل اصلی در پرخوری عصبی، الگوهای فکری و رفتاری نادرست درباره غذا، وزن و بدن است. درمان به جای تمرکز بر رژیم گرفتن یا کاهش وزن، تلاش میکند رابطهی فرد با غذا، بدن و احساسات را بازسازی کند.
- آموزش تغذیهی منظم و پایان دادن به چرخهی رژیم و پرخوری
- شناسایی افکار منفی درباره بدن و غذا
- یادگیری مهارتهای تنظیم هیجان
- افزایش انعطاف پذیری شناختی و پذیرش بدن
- تمرکز بر ارزشهای شخصی و بازسازی هویت سالم
مراحل درمان CBT-E
۱. ایجاد ثبات در الگوی غذا خوردن
در این مرحله، درمانگر با بیمار همکاری میکند تا وعدههای غذایی منظم (سه وعده اصلی + میان وعدهها) برقرار شود. این بخش پایهایترین گام در پایان دادن به چرخهی پرخوری است.
۲. شناسایی و اصلاح باورهای ناکارآمد
افکار تحریفشده درباره «چاقی»، «کنترل وزن» یا «ارزش بدن» بررسی میشود. درمانگر کمک میکند بیمار دیدگاه واقعا بینانهای نسبت به خود و بدنش پیدا کند.
۳. کار روی احساسات و موقعیتهای محرک
در این مرحله، بیمار یاد میگیرد به جای استفاده از غذا برای آرام کردن خود، احساساتش را شناسایی و به شکل سالمتری تنظیم کند.
۴. پیشگیری از عود
در پایان، مهارتهای مقابلهای برای حفظ نتایج و بازگشت نکردن به رفتارهای پرخوری آموزش داده میشود.
مزایای CBT-E
- کاهش قابلتوجه دفعات و شدت پرخوری و رفتارهای جبرانی
- بهبود عزتنفس و تصویر بدنی
- کاهش اضطراب و احساس گناه مرتبط با غذا
- نتایج پایدار و ماندگار در بلندمدت
- قابل اجرا در جلسات حضوری یا آنلاین
تحقیقات نشان دادهاند بیش از ۷۰٪ بیماران مبتلا به پرخوری عصبی پس از گذراندن دوره کامل CBT-E بهبودی قابلتوجهی پیدا میکنند.
نقش درمانگر در CBT-E
در CBT-E، رابطهی درمانگر و بیمار یک همکاری فعال و بدون قضاوت است. درمانگر نهتنها راهکار ارائه میدهد، بلکه بیمار را در مسیر یادگیری خود تنظیمی و خود درمانی هدایت میکند.
مدت و ساختار جلسات
دوره کامل درمان معمولاً شامل ۲۰ تا ۴۰ جلسه هفتگی است. در موارد خفیف، درمان کوتاهتر انجام میشود و در موارد مزمن تر، مدت طولانیتری لازم است.
جمع بندی
CBT-E یکی از مؤثرترین و علمیترین روشها برای درمان پرخوری عصبی است. این درمان به جای تمرکز بر وزن یا رژیم، بر سلامت روان، الگوهای فکری و رابطه سالم با غذا تأکید دارد. اگر شما یا یکی از عزیزانتان از پرخوری عصبی یا پرخوری هیجانی رنج میبرید، شروع درمان با یک متخصص آموزشدیده در CBT-E میتواند نقطه عطفی در مسیر بهبودی باشد.
